Depressie en verdriet zijn gevoelens die iedereen in het leven kan tegenkomen. Of het nu gaat om het verlies van een dierbare, een moeilijke periode of een innerlijke strijd, deze emoties kunnen zwaar wegen op je hart en geest. Binnen de islam worden deze gevoelens erkend als een onderdeel van het menselijke bestaan. Ons geloof biedt spirituele, psychologische en praktische handvatten om met verdriet en depressie om te gaan.
In deze blog gaan we het hebben over:
● Wat is depressie en verdriet?
● Voorbeelden uit Koran en hadith
● Tips om hiermee om te gaan
Wat is depressie en verdriet?
Binnen de psychologische wereld wordt vaak gebruikgemaakt van het Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM). Dit boek is uitgebracht door de American Psychiatric Association (APA) en is een standaard voor vele psychologen in Nederland waarbij de classificatie van psychische stoornissen erin staat.
Depressie staat binnen de DSM-5 (vijfde editie) bekend als een sombere stemming van een persoon die het dagelijkse leven beïnvloedt. Verder wordt er gelet op de tijdsduur en bepaalde symptomen, bijvoorbeeld:
- Duidelijke vermindering van interesse of plezier in bijna alle activiteiten
- Duidelijke gewichtsvermindering of -toename
- Psychomotorische agitatie of remming; dus dat iemand fysiek sneller of langzamer beweegt
- Vermoeidheid of energieverlies
- Gevoelens van waardeloosheid of buitensporige of onterechte schuldgevoelens
- Verminderd vermogen tot nadenken, concentratieverlies of besluiteloosheid
- Terugkerende gedachten aan de dood, suïcidegedachten, -planning of -pogingen
Dit zijn vastgestelde signalen om op te letten bij een persoon met depressieve symptomen. Het is wel belangrijk om te onthouden dat meerdere factoren de symptomen kunnen beïnvloeden. Ook dienen deze symptomen niet om jezelf te diagnosticeren, raadpleeg professionele hulp bij twijfel.
Verdriet is één van de basisemoties die we hebben als mens. Zo’n reactie komt vaak na verlies, teleurstelling of pijn. Dit kan zich uiten in huilen, terugtrekken, somberheid en lichamelijke reacties zoals vermoeidheid.
Voorbeelden uit Qur’an en hadith
Verdriet en depressie is niet een teken van zwakte of gebrek aan geloof, maar een natuurlijke menselijke ervaring. Ook kan je het zien als een kans om dichter bij Allah te komen. Zelfs de profeten – de meest vrome en geliefde dienaren van Allah – hebben momenten van intens verdriet en beproevingen meegemaakt.
Denk aan profeet Ya’qub (vrede zij met hem) die zijn zicht verloor door het verlies van zijn zoon Yusuf. In Surah Yusuf (12:58) vertelt Allah:
“وَتَوَلَّىٰ عَنْهُمْ وَقَالَ يَٰٓأَسَفَىٰ عَلَىٰ يُوسُفَ وَٱبْيَضَّتْ عَيْنَاهُ مِنَ ٱلْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيمٌ”
“En hij (Ya’qub) keerde zich van hen af en zei: ‘O mijn verdriet over Yusuf!’ En zijn ogen werden wit van verdriet, terwijl hij zijn verdriet verborg.”
Ook weten we dat onze geliefde profeet Muhammed (vzmh) een Jaar van Verdriet heeft meegemaakt. Binnen de 10e jaar van profeetschap, waren de ongelovigen in Mekka de moslims aan het boycotten, zo was er segregatie tussen de mensen, werd er geen handel gedreven, geen contact gehouden met de moslims en zelfs mishandelingen gepleegd. Binnen deze moeilijke periode raakte ons profeet zijn geliefde vrouw Khadijah en oom Abu Talib kwijt. Zij waren de externe beschermingen en steun van de Profeet, waardoor we dit kunnen herdenken als het Jaar van Verdriet.
Praktische tips om de ervaring te verlichten
● Vertrouwen op Allah en Sabr
In de Qur’an vertelt Allah ons in Surah Al-Baqarah (2:155):
وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِّنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنفُسِ وَالثَّمَرَاتِ ۗ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ
“En Wij zullen jullie zeker beproeven met iets van angst en honger en verlies van bezittingen en levens en vruchten. Maar geef goed nieuws aan de geduldigen.”
Ons geloof leert ons dat verdriet en beproevingen deel zijn van het leven, we zijn geschapen om dit mee te maken. Dit vers helpt ons met het accepteren van de moeilijke tijden die we moeten doorstaan als mensen.
Sabr is een acceptatie en overgave aan Qadr (het lot). We geloven dat alles met een reden gebeurt, dat we met Allah’s barmhartigheid dichter bij hem zullen komen in shaa Allah.
● Belang van Dua, Dhikr en Qur’an lezen of luisteren
Tijdens moeilijke periodes kan het soms lastiger zijn om je ibadah te verrichten. Binnen een overgeleverd hadith (Sahih Bukhari 6369) leren we een speciale smeekbede bij verdriet:
“O Allah, ik zoek toevlucht bij U tegen zorgen en verdriet, tegen zwakheid en luiheid, tegen gierigheid en lafheid, tegen de last van schulden en overheersing door mensen.”Dhikr is het denken aan Allah. Dit kan je toepassen door iets te herhalen, zoals SubhanAllah wa bihamdihi (heilig is Allah en met Zijn lofprijs) en SubhanAllahil Azim (heilig is Allah, de Almachtige). Ook kan je de namen van Allah gebruiken om Hem te gedenken in goede en slechte tijden.
De Qur’an is als een genezing naar ons gestuurd, in Surah Ar-Ra’d (13:28) herinnert Allah ons:
ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكْرِ ٱللَّهِ ۗ أَلَا بِذِكْرِ ٱللَّهِ تَطْمَئِنُّ ٱلْقُلُوبُ
Degenen die geloven en wier harten tot rust komen door het gedenken van Allah. Voorwaar, door het gedenken van Allah komen harten tot rust.
Reciteer de Qur’an of luister ernaar. Laat de woorden tot je hart en geest dringen met de intentie om te kunnen genezen van datgene waar je moeite mee hebt. Probeer daarna je zorgen los te laten.
● Zoek sociale steun en professionele hulp
We leven in een Westerse wereld binnen een individualistische samenleving. Hiermee wordt er een nadruk gelegd op de persoonlijke vrijheid, onafhankelijkheid en individuele prestaties. Islam is een geloof waarbij saamhoorigheid meer naar voren komt. Binnen Sahih Muslim (2586) vertelt ons Profeet:
“De gelovigen zijn als één lichaam; als een deel pijn lijdt, voelt het hele lichaam de koorts en slapeloosheid.”Het wordt sterk aangeraden om steun te zoeken bij familie, vrienden en de omgeving. Het delen van vreugde, maar ook van verdriet helpt ons met het verwerken van moeilijke emoties.
Echter, niet iedereen kan een goede sociale omgeving hebben om steun te ontvangen, het is dan ook belangrijk om professionele hulp te zoeken. Ben je iemand die professionele hulp zou willen ontvangen bij moeilijke situaties? Schroom dan niet om contact met ons op te nemen via onze website.